Aranya Kanda Sarga 18 – araṇyakāṇḍa aṣṭādaśaḥ sargaḥ
|| śūrpaṇakhāvirūpaṇam ||
tātaḥ śūrpaṇakhāṁ rāmaḥ kāmapāśāvapāśitām |
svacchayā ślakṣṇayā vācā smitapūrvamathābravīt || 1 ||
kr̥tadārō:’smi bhavati bhāryēyaṁ dayitā mama |
tvadvidhānāṁ tu nārīṇāṁ suduḥkhā sasapatnatā || 2 ||
anujastvēṣa mē bhrātā śīlavān priyadarśanaḥ |
śrīmānakr̥tadāraśca lakṣmaṇō nāma vīryavān || 3 ||
apūrvī bhāryayā cārthī taruṇaḥ priyadarśanaḥ |
anurūpaśca tē bhartā rūpasyāsya bhaviṣyati || 4 ||
ēnaṁ bhaja viśālākṣi bhartāraṁ bhrātaraṁ mama |
asapatnā varārōhē mērumarkaprabhā yathā || 5 ||
iti rāmēṇa sā prōktā rākṣasī kāmamōhitā |
visr̥jya rāmaṁ sahasā tatō lakṣmaṇamabravīt || 6 ||
asya rūpasya tē yuktā bhāryā:’haṁ varavarṇinī |
mayā saha sukhaṁ sarvān daṇḍakān vicariṣyasi || 7 ||
ēvamuktastu saumitrī rākṣasyā vākyakōvidaḥ |
tataḥ śūrpaṇakhīṁ smitvā lakṣmaṇō yuktamabravīt || 8 ||
kathaṁ dāsasya mē dāsī bhāryā bhavitumicchasi |
sō:’hamāryēṇa paravān bhrātrā kamalavarṇinī || 9 ||
samr̥ddhārthasya siddhārthā muditāmalavarṇinī |
āryasya tvaṁ viśālākṣi bhāryā bhava yavīyasī || 10 ||
ēnāṁ virūpāmasatīṁ karālāṁ nirṇatōdarīm |
bhāryāṁ vr̥ddhāṁ parityajya tvāmēvaiṣa bhajiṣyati || 11 ||
kō hi rūpamidaṁ śrēṣṭhaṁ santyajya varavarṇini |
mānuṣīṣu varārōhē kuryādbhāvaṁ vicakṣaṇaḥ || 12 ||
iti sā lakṣmaṇēnōktā karālā nirṇatōdarī |
manyatē tadvacastathyaṁ parihāsāvicakṣaṇā || 13 ||
sā rāmaṁ parṇaśālāyāmupaviṣṭaṁ parantapam |
sītayā saha durdharṣamabravīt kāmamōhitā || 14 ||
ēnāṁ virūpāmasatīṁ karālāṁ nirṇatōdarīm |
vr̥ddhāṁ bhāryāmavaṣṭabhya māṁ na tvaṁ bahumanyasē || 15 ||
adyēmāṁ bhakṣayiṣyāmi paśyatastava mānuṣīm |
tvayā saha cariṣyāmi niḥsapatnā yathāsukham || 16 ||
ityuktvā mr̥gaśābākṣīmalātasadr̥śēkṣaṇā |
abhyadhāvat susaṅkruddhā mahōlkā rōhiṇīmiva || 17 ||
tāṁ mr̥tyupāśapratimāmāpatantīṁ mahābalaḥ |
nigr̥hya rāmaḥ kupitastatō lakṣmaṇamabravīt || 18 ||
krūrairanāryaiḥ saumitrē parihāsaḥ kathañcana |
na kāryaḥ paśya vaidēhīṁ kathañcit saumya jīvatīm || 19 ||
imāṁ virūpāmasatīmatimattāṁ mahōdarīm |
rākṣasīṁ puruṣavyāghra virūpayitumarhasi || 20 ||
ityuktō lakṣmaṇastasyāḥ kruddhō rāmasya pārśvataḥ |
uddhr̥tya khaḍgaṁ cicchēda karṇanāsaṁ mahābalaḥ || 21 ||
nikr̥ttakarṇanāsā tu visvaraṁ sā vinadya ca |
yathāgataṁ pradudrāva ghōrā śūrpaṇakhā vanam || 22 ||
sā virūpā mahāghōrā rākṣasī śōṇitōkṣitā |
nanāda vividhānnādān yathā prāvr̥ṣi tōyadaḥ || 23 ||
sā vikṣarantī rudhiraṁ bahudhā ghōradarśanā |
pragr̥hya bāhū garjantī pravivēśa mahāvanam || 24 ||
tatastu sā rākṣasasaṅghasaṁvr̥taṁ
kharaṁ janasthānagataṁ virūpitā |
upētya taṁ bhrātaramugradarśanaṁ
papāta bhūmau gaganādyathā:’śaniḥ || 25 ||
tataḥ sabhāryaṁ bhayamōhamūrchitā
salakṣmaṇaṁ rāghavamāgataṁ vanam |
virūpaṇaṁ cātmani śōṇitōkṣitā
śaśaṁsa sarvaṁ bhaginī kharasya sā || 26 ||
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē araṇyakāṇḍē aṣṭādaśaḥ sargaḥ || 18 ||
